جامعه المصطفی العالمیه تاریخ نامه اسلام 2717-1523 7 11 2026 02 20 تحلیل انتقادی کتاب «السیاسة الحسینیه» 11835 FA فائزه مهدوی کارشناسی ارشد علوم حدیث، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. نفیسه امیری دوماری استادیار و هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. 0000-0001-8356-1388 Journal Article 2026 05 24 مقاله حاضر، با هدف بررسی کتاب السیاسة الحسینیه که حدود صد سال پیش درباره امام حسین (ع) و قیام او توسط دو خاورشناس نوشته شده ‌است، به‌روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این کتاب از منظر برخی از اندیشمندان، جعلی بوده و از منظر برخی دیگر، این کتاب اثری از مسیو ماربین، خاورشناس و فیلسوف آلمانی است. دلایلی مانند عدم دستیابی به اصل کتاب در فرهنگ‌نامه‌های خاورشناسان، مجهول بودن نام نویسنده و نیافتن نام او در هیچ منبعی، مجعول بودن این مستشرق را تقویت می‌کند. همچنین رساله دوم چاپ شده در السیاسة الحسینیه اثر رینو ژوزف توسن، مستشرق مشهور فرانسوی، قرینه‌ای بر صحت کتاب است. با توجه به اینکه قراین و شواهد جعل کتاب بیشتر از قراین صحت کتاب است، مجهول و مجعول بودن رساله اول یعنی، اثر مسیو ماربین آلمانی، ثابت می‌شود. رساله اول به‌احتمال زیاد از طرف شخص مجهولی به‌دلیل ترغیب مردم برای مشروطه‌خواهی، به‌نام یک مستشرق آلمانی جعل شده است. درباره رساله دوم نکته مجهولی وجود ندارد و فقط از نظر محتوایی، برخی بر آن نقد وارد کرده‌اند.  

جامعه المصطفی العالمیه تاریخ نامه اسلام 2717-1523 7 11 2026 02 20 نهضت امام حسین (ع) از منظر ماربین آلمانی؛ علل و نتایج آن 11837 FA آمنه عباسعلی زاده کارشناسی ارشد مطالعات اسلامی به زبان انگلیسی، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران/دانشآموخته سطح 3 کلام اسلامی، جامعه الزهرا (س)، قم، ایران. طاهره عبداللهی استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. احسان شکوهمند دانشجوی دکتری تاریخ و فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Journal Article 2026 05 24 نهضت کربلا و قیام امام حسین (ع) یکی از تأثیرگذارترین رویدادهای تاریخ اسلام است که پیامدهای عمیق فرهنگی، سیاسی و اجتماعی در جوامع اسلامی برجا گذاشته است. مستشرقان بسیاری مانند ماربین، پژوهشگر آلمانی، ابعاد مختلف این قیام را تحلیل کرده‌اند. در پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی نظرات ماربین درباره انگیزه‌ها و دستاوردهای قیام عاشورا واکاوی شد. از نگاه ماربین، مهمترین دلایل قیام امام حسین (ع) احیای حقانیت دین، اطاعت از فرامین الهی، مقابله با ستم حکومت بنی‌امیه و دفاع از ارزش‌های انسانی بوده است. به‌عقیده ماربین، قیام امام حسین (ع) نه‌تنها رویدادی تاریخی، بلکه نقطه عطفی در بیداری اسلامی بود که تأثیرات آن فراتر از عصر خود، الهام‌بخش مبارزات ضد ستم در طول تاریخ شد. از نگاه ماربین، کشته‌ شدن در راه حق و حقانیت، اجرای اوامر الهی و مبارزه با ظلم و جور از علل قیام امام حسین (ع) است. همچنین آموختن درس فداکاری و جانبازی، آشکار شدن مظلومیت امام حسین (ع)، بلندآوازه کردن نام اسلام، آشکار شدن رفتار ظالمانه بنی امیه، ایجاد نفرت و بیزاری نسبت به آنها، رسیدن ریاست به بنی‌هاشم و سلب قدرت از بنی امیه و پیدایش نهضت‌های عظیم اسلامی از نتایج قیام آن حضرت است.  

جامعه المصطفی العالمیه تاریخ نامه اسلام 2717-1523 7 11 2026 02 20 بررسی مواجهه امام موسی کاظم (ع) با جریان سیاسی و کلامی عصر خود 11838 FA عطیه زهرا جوادی دانش‌پژوه کارشناسی ارشد تاریخ اهل‌بیت (ع)، از کشور پاکستان، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران. Journal Article 2026 05 24 امام موسی کاظم (ع) هفتمین امام شیعه در دورانی می‌زیست که شاهد تحولاتی گسترده در عرصه‌های سیاسی و کلامی جهان اسلام بود. این دوره، مصادف با قدرت‌گیری عباسیان و شکوفایی جریان‌های فکری و کلامی مختلف بود که هر ‌کدام به‌‌نوعی سعی در تثبیت نفوذ خود در جامعه اسلامی داشتند. امام کاظم (ع) با توجه به موقعیت حساسی که در آن قرار داشت با احتیاط و دقت ویژه‌ای به تعامل با این جریان‌ها پرداخت. از ‌‌سویی با تحولات سیاسی عباسیان که به‌‌دنبال تحکیم قدرت خود و کنترل جامعه شیعه بودند با صبر و تدبیر مقاومت کرد. از سوی دیگر ایشان در مواجهه با جریان‌های فکری و کلامی مانند معتزله، جبرگرایان و غلات، تلاش کرد تا با تبیین اصول حقیقی اسلام و آموزه‌های اهل‌بیت (ع) مانع انحراف فکری مسلمانان شود. بررسی روش‌های مواجهه امام کاظم (ع) با این جریان‌ها نشان می‌دهد که امام (ع) با استفاده از علم و معرفت عمیق خود از راه گفت‌‌وگو و مناظره و با سیاستی هوشمندانه، توانست با حفظ هویت دینی و فرهنگی شیعه، جامعه خود را از فتنه‌های سیاسی و فکری آن زمان حفظ کند. در مقاله حاضر، این تعاملات و تأثیرات آن در دوره امام موسی کاظم (ع) بررسی شد.  

جامعه المصطفی العالمیه تاریخ نامه اسلام 2717-1523 7 11 2026 02 20 رهیافت تاریخی به ابعاد صلح امام حسن مجتبی (ع) با تأکید بر منابع اهل‌سنت 11839 FA زهرا ضیایی دانش‌‌پژوه دکتری کلام اسلامی، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنت‌‌الهدی، جامعه‌‌المطفی العالمیه، قم، ایران. Journal Article 2026 05 24 مطالعه تاریخی مسائل با واقع‌نمایی بیشتری همراه است و می‌تواند به شبهات و ابهامات پاسخ دهد. در این راستا، بررسی گزارش‌های منابع اهل‌سنت درباره صلح امام حسن مجتبی (ع) اهمیت ویژه‌ای دارد. این گزارش‌ها در زمینه‌های مختلفی مانند علل صلح، مواد صلح‌نامه و حوادث پس از آن، ناهم‌‌گونی و اختلاف دارند که ممکن است به برداشت‌های نادرست بینجامد. پژوهش حاضر با تحلیل و نقد گزارش‌های اهل‌سنت درباره ماجرای صلح امام حسن مجتبی (ع) علاوه بر شناخت دقیق روش‌شناسی ایشان در این صلح که بازتابی از سیره سیاسی رسول اکرم (ص) در صلح حدیبیه است به معرفی امام حسن (ع)، قهرمان صلح در تاریخ تشیع می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت‌های موجود در گزارش‌های اهل‌سنت درباره صلح امام حسن (ع) ناشی از اشتباهات راویان یا نسخه‌برداران نیست و به تحریف در کلمات نیز ارتباطی ندارد. ریشه این اختلافات در عوامل دیگری نهفته است که مهمترین آن، انتشار اخبار کذب درباره شخصیت امام حسن (ع) و شایعه‌پراکنی علیه ایشان است. این اقدامات به‌منظور انتساب اتهامات نادرست به وی و مقابله با جنبش‌های حسنیان صورت گرفته است.  

جامعه المصطفی العالمیه تاریخ نامه اسلام 2717-1523 7 11 2026 02 20 تحلیل و بررسی جریان غلات در عصر امویان 11840 FA کریمه سادات ناطقی کارشناسی ارشد تاریخ اهل‌بیت (ع)، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. Journal Article 2026 05 24 جریان‌های انحرافی غلات به گروه‌هایی اطلاق می‌شود که در تاریخ اسلام به‌دلیل برداشت‌های غلط از آموزه‌های دینی و اعتقادی از مسیر اصلی اسلام منحرف شدند. این جریان‌ها به‌ویژه در دوره امویان که یکی از مهمترین دوره‌های تاریخی در اسلام بود به‌وجود آمدند و با فعالیت‌های مخفیانه خود تأثیرات سیاسی و مذهبی عمیقی بر جامعه اسلامی گذاشتند. تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و تاریخی، دلایل شکل‌گیری غلات و رهبران و اقدامات آ‌نها را بررسی می‌کند و هدف از آن، شناساندن افکار و اعتقادات فرقه انحرافی غلات و تأثیر عقاید آنها بر جامعه اسلامی است. در پژوهش حاضر، بحث غلو در کتب رجالی، کلامی و فرق و مذاهب و شیعه‌شناسی بررسی شده است.