دانشپژوه کارشناسی ارشد تاریخ اهلبیت (ع)، از کشور پاکستان، مجتمع آموزش عالی بنتالهدی، جامعهالمصطفی العالمیه، قم، ایران.
چکیده
امام موسی کاظم (ع) هفتمین امام شیعه در دورانی میزیست که شاهد تحولاتی گسترده در عرصههای سیاسی و کلامی جهان اسلام بود. این دوره، مصادف با قدرتگیری عباسیان و شکوفایی جریانهای فکری و کلامی مختلف بود که هر کدام بهنوعی سعی در تثبیت نفوذ خود در جامعه اسلامی داشتند. امام کاظم (ع) با توجه به موقعیت حساسی که در آن قرار داشت با احتیاط و دقت ویژهای به تعامل با این جریانها پرداخت. از سویی با تحولات سیاسی عباسیان که بهدنبال تحکیم قدرت خود و کنترل جامعه شیعه بودند با صبر و تدبیر مقاومت کرد. از سوی دیگر ایشان در مواجهه با جریانهای فکری و کلامی مانند معتزله، جبرگرایان و غلات، تلاش کرد تا با تبیین اصول حقیقی اسلام و آموزههای اهلبیت (ع) مانع انحراف فکری مسلمانان شود. بررسی روشهای مواجهه امام کاظم (ع) با این جریانها نشان میدهد که امام (ع) با استفاده از علم و معرفت عمیق خود از راه گفتوگو و مناظره و با سیاستی هوشمندانه، توانست با حفظ هویت دینی و فرهنگی شیعه، جامعه خود را از فتنههای سیاسی و فکری آن زمان حفظ کند. در مقاله حاضر، این تعاملات و تأثیرات آن در دوره امام موسی کاظم (ع) بررسی شد.
)